خبرگزاری مهر- گروه جامعه:
سالمندی جمعیت در ایران دیگر صرفا یک پیشبینی جمعیتی نیست؛ روندی است که حالا بخش قابل توجهی از ساختار جمعیتی کشور را تحت تاثیر قرار داده است. بنا بر اعلام رئیس سازمان بهزیستی کشور، هم اکنون ۱۰ میلیون و ۳۵۰ هزار نفر از جمعیت ایران سالمند هستند و افراد بالای ۶۰ سال نزدیک به ۱۴ درصد جمعیت کشور را می سازند.
سیدجواد حسینی ضمن اشاره به سرعت بالای سالمندی در ایران گفته است که سهم جمعیت بالای ۶۰ سال کشور تا سال ۱۴۳۰ به ۳۱ درصد خواهد رسید. این برآورد با روندهایی که قبل تر از جانب نهادهای بین المللی در رابطه با شتاب سالمندی ایران طرح شده، هم راستا است؛ صندوق جمعیت سازمان ملل هم ایران را از کشورهایی با سرعت بالای سالمندی معرفی کرده و کاهش باروری و افزایش امید به زندگی را از عوامل اصلی این تحول جمعیتی دانسته است.
بر اساس اظهارات رئیس سازمان بهزیستی، چالش سالمندی در ایران تنها به افزایش تعداد سالمندان محدود نمی گردد، بلکه این پدیده با فقر، کاهش درآمد، تنهایی، معلولیت، بیماریهای مزمن و کمبود مراقبت های مستمر همراه شده است. حسینی اعلام نموده است که ۶۲ درصد سالمندان کشور دست کم به یک بیماری مزمن مبتلا هستند؛ موضوعی که نیاز به توسعه خدمات سلامت و مراقبت طولانی مدت را بیشتر می کند.
سالمندی فقط مساله سلامت نیست
افزایش جمعیت سالمندان، پیامدهایی فراتر از حوزه درمان دارد و حوزه های اشتغال، تأمین اجتماعی، مسکن، حمل و نقل، شهرسازی و خدمات اجتماعی را هم درگیر می کند. صندوق جمعیت سازمان ملل هم تاکید کرده است که سالمندی جمعیت ایران در کنار افزایش طول عمر، با کاهش باروری ارتباط دارد و برای پاسخ به آن، نظام های اجتماعی و رفاهی باید متناسب با تغییر ساختار سنی جمعیت توسعه پیدا کنند.
حسینی در همین زمینه بر لزوم بازبینی در برنامه ریزی های کشور تاکید کرده و سالمندی را پدیده ای چندلایه و چندوجهی دانسته است. به گفته ی ایشان، جامعه ایران هنوز به میزان کافی سالمندی را به عنوان یک مساله اجتماعی در ذهن خود و در فرآیندهای برنامه ریزی تثبیت نکرده است.
اقتصاد نقره ای؛ استفاده از ظرفیت سالمندان
در کنار چالش های سالمندی، استفاده از ظرفیت اقتصادی و اجتماعی این گروه هم در دستور کار قرار گرفته است. رئیس سازمان بهزیستی کشور ضمن اشاره به مفهوم اقتصاد نقره ای، اشتغال های سبک، خانگی و محله محور را از ظرفیت هایی دانسته که می تواند برای سالمندان جوان مورد استفاده قرار گیرد.
وی گفته است میانگین سن بازنشستگی در ایران حدود ۵۲ سال و امید به زندگی حدود ۷۶ سال است؛ بدین سبب بخشی قابل توجه از زندگی افراد بعد از بازنشستگی سپری می شود و سالمندان جوان همچنان از تجربه و مهارت هایی برخوردار می باشند که می تواند در کارهای اقتصادی و اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد.
صندوق جمعیت سازمان ملل هم در سالیان اخیر بر این رویکرد تاکید کرده که سالمندی نباید صرفا از زاویه نیاز به حمایت دیده شود و افراد سالمند می توانند در اقتصاد و جامعه مشارکت داشته باشند.
برنامه ریزی برای جامعه سالمند
در سالیان اخیر، مبحث شهر های دوستدار سالمند، مراقبت اجتماعی و بازبینی سیاستهای سالمندی هم در ایران دنبال شده است. صندوق جمعیت سازمان ملل اعلام نموده که برنامه محیط های دوستدار سالمند در ایران از سال ۲۰۲۵ در چند استان گسترش یافته و هدف آن مناسب سازی محیط های شهری و خدمات برای سالمندان است.
از سوی دیگر، رئیس سازمان بهزیستی کشور از بازبینی سند سالمندی، تدوین لایحه جامع دفاع از سالمندان و تقویت ساختار شورای سالمندان کشور آگاهی داده است. برمبنای اظهارات وی، در سند بازبینی شده مطالبی همچون بیمه، خدمات سالمندی و ظرفیتهای موجود مورد توجه قرار گرفته است.
آمارها نشان داده است ایران درحال تجربه تغییر قابل توجهی در ساختار سنی جمعیت است. صندوق جمعیت سازمان ملل هم در ارزیابی های خود اعلام نموده است که سهم جمعیت بالای ۶۰ سال در ایران در دهه های آینده افزایش شایان توجهی خواهد داشت. در یک برآورد این نهاد، سهم افراد بالای ۶۰ سال در سال ۲۰۵۰ حدود ۲۷.۹ درصد پیشبینی شده است.
در چنین شرایطی، مساله اصلی تنها افزایش تعداد سالمندان نیست؛ بلکه چگونگی فراهم کردن سلامت، درآمد، مراقبت، مسکن، مشارکت اجتماعی و محیط مناسب زندگی برای جمعیتی است که سهم آن در ساختار جمعیتی ایران طی سال های آتی بشکل محسوسی افزایش خواهد یافت.
منبع: مدیرسا
