نرگس کیانی: در اسفند ۱۴۰۴، شورایعالی کار حداقل دستمزد سال بعد را تعیین کرد. بر مبنای مصوبه سال ۱۴۰۵، حداقل مزد روزانه کارگران ۵۵۴ هزار و ۱۸۵ تومان است. با احتساب مزد پایه ماهانه، بن کارگری و حق مسکن، حداقل دریافتی ماهانه کارگر مجرد بدون سابقه به حدود ۲۱ میلیون و ۸۲۵ هزار تومان می رسد. برای کارگر متأهل بدون فرزند، با احتساب حق تأهل ۵۰۰ هزار تومانی، این رقم حدود ۲۲ میلیون و ۳۲۵ هزار تومان است. این ارقام مبنای محاسبه اند؛ یعنی حداقل دریافتی با احتساب اقلام مورد اشاره را نشان می دهند، نه لزوماً مبلغی که هر کارگر در همه شرایط دریافت می کند. سابقه کار، وضعیت خانوادگی و اقلام مزدی دیگر می توانند دریافتی غائی را تغییر دهند. برای سنجش نسبت دستمزد و هزینه های فرهنگی، سینما یکی از حوزه هایی است که داده قابل مقایسه تری در اختیار می گذارد.
بر مبنای اظهارات مدیرکل دفتر نظارت بر عرضه و نمایش فیلم، میانگین قیمت بلیت سینماهای مدرن در سال ۱۴۰۴ حدود ۹۳ هزار تومان بود و این میانگین برای سال ۱۴۰۵ حدود ۱۲۷ هزار تومان اعلام شد؛ افزایشی در حدود ۳۷ درصد. با تقسیم حداقل دریافتی ماهانه کارگر مجرد در سال ۱۴۰۴، یعنی حدود ۱۳ میلیون و ۴۹۰ هزار تومان، بر میانگین ۹۳ هزار تومانی بلیت، می توان قدرت خریدی معادل حدود ۱۴۵ بلیت را محاسبه کرد. حداقل دریافتی ماهانه همین گروه در سال ۱۴۰۵، با فرض حدود ۲۱ میلیون و ۸۲۵ هزار تومان، معادل حدود ۱۷۲ بلیت با میانگین قیمت ۱۲۷ هزار تومان است. برای کارگر متأهل بدون فرزند نیز حداقل دریافتی ماهانه در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۳ میلیون و ۹۹۱ هزار تومان بود؛ رقمی که معادل حدود ۱۵۰ بلیت با میانگین قیمت آن سال است. در سال ۱۴۰۵، دریافتی حدود ۲۲ میلیون و ۳۲۵ هزار تومانی این گروه، معادل حدود ۱۷۶ بلیت با میانگین قیمت اعلام شده برای سینماهای مدرن خواهد بود.
این مقایسه یک نتیجه مشخص دارد: بر مبنای این ارقام، قدرت خرید اسمی بلیت سینمای مدرن در سال ۱۴۰۵ نسبت به سال قبل بالا رفته است؛ چونکه رشد حداقل دریافتی از افزایش میانگین قیمت بلیت بیشتر بوده است. ازاین رو نمی توان افزایش قیمت بلیت را به تنهایی نشانه کاهش قدرت خرید سینما رفتن دانست. البته این محاسبه، تمام دستمزد را برای خرید بلیت درنظر می گیرد و هزینه های ضروری زندگی را از آن کم نمی نماید. اجاره مسکن، خوراک، حمل و نقل و سایر مخارج خانوار از همین درآمد پرداخت می شوند. بنابراین، تعداد بلیت های محاسبه شده نشان دهنده توان خرید نظری است، نه تعداد دفعاتی که کارگر در عمل می تواند به سینما برود. از طرف دیگر، قیمت بلیت سینما در سال ۱۴۰۵ شناور است و با عنایت به درجه سالن و زمان رجوع متفاوت است. بر مبنای مصوبه شورای صنفی نمایش، بلیت سینماهای مدرن در ایام نیم بها ۹۰ هزار تومان و در ایام پنجشنبه، جمعه، اعیاد و تعطیلات ۱۸۰ هزار تومان تعیین شده است؛ در تعدادی روزها و ساعات نیز نرخ های دیگری اعمال می شود. به همین دلیل، میانگین قیمت برای مقایسه سالانه مناسب تر از انتخاب یک نرخ خاص است، هرچند تجربه هر مخاطب به زمان و محل تماشای فیلم بستگی دارد.
تئاتر؛ یک بازار با قیمت های متفاوت در تئاتر، محاسبه قدرت خرید به آسانی سینما نیست. قیمت بلیت به سالن، نوع اجرا، جایگاه صندلی، گروه اجرایی و سیاست قیمت گذاری هر نمایش وابسته است. به همین دلیل، اعلام یک عدد بعنوان میانگین قیمت تمام بلیت های تئاتر تهران، بدون دسترسی به مجموعه ای مشخص و قابل مقایسه از اجراها، می تواند تصویری نادرست از بازار ارائه نماید. جهت بررسی تغییر قدرت خرید از اسفند ۱۴۰۴ تا پاییز ۱۴۰۵، باید قیمت بلیت نمایش های مشخص در هر دو مقطع مقایسه شود؛ به عنوان نمونه، بلیت یک اجرای مشابه در یک سالن معین یا میانگین قیمت نمونه ای ثابت از نمایش ها. در غیر این صورت، مقایسه یک نمایش گران قیمت در سالجاری با یک اجرای ارزان تر در سال گذشته، به تنهایی چیزی در رابطه با تغییر عمومی قدرت خرید ثابت نمی نماید. با این محدودیت، نمی توان در این گزارش عددی قطعی در رابطه با تعداد بلیت های تئاتر قابل خرید با دستمزد کارگر یا تغییر آن نسبت به سال قبل ارائه نمود. این به معنای بی اهمیت بودن هزینه تئاتر نیست؛ بلکه نشان میدهد برای نتیجه گیری مستند، اطلاعات قیمتها باید بر اساس روش یکسان گردآوری شود. هزینه تماشای تئاتر نیز فقط به بلیت محدود نمی گردد. رفت وآمد به سالن و خرید بلیت برای دیگر اعضای خانواده می تواند هزینه غائی یک شب فرهنگی را افزایش دهد. برای خانواری که بخش عمده درآمدش صرف مخارج ضروری می شود، همین هزینه های جانبی در تصمیم به حضور یا صرف نظر کردن از یک اجرا نقش دارند.
کنسرت؛ فاصله بلیت ارزان و گران در بازار کنسرت نیز قیمت بلیت ها یکسان نیست. قیمت غائی به هنرمند، سالن، جایگاه صندلی و نوع اجرا بستگی دارد. در گزارش جدول کنسرتهای تهران در آبان ۱۴۰۵، دامنه قیمت بلیت ها حدود ۴۰۰ هزار تومان تا ۳ میلیون تومان اعلام شده است؛در همان گزارش آمده که با اضافه شدن ۱۰ درصد مالیات ارزش افزوده، مبلغ پرداختی می تواند بیشتر شود. اگر حداقل دریافتی ماهانه کارگر مجرد در سال ۱۴۰۵ را با این دو سر طیف مقایسه نماییم، مبلغ حدود ۲۱ میلیون و ۸۲۵ هزار تومان از نظر حسابی معادل حدود ۵۴ بلیت ۴۰۰ هزار تومانی یا حدود ۷ بلیت ۳ میلیون تومانی است. برای کارگر متأهل بدون فرزند نیز، با حداقل دریافتی حدود ۲۲ میلیون و ۳۲۵ هزار تومان، نسبت به ترتیب حدود ۵۶ و ۷ بلیت به دست می آید. این اعداد، نسبت دستمزد به قیمت بلیت اند و نباید بعنوان تعداد کنسرت هایی تلقی شوند که کارگر واقعا می تواند در ماه در آنها شرکت نماید. همین طور دامنه قیمت های یک ماه، میانگین قیمت تمام کنسرت ها نیست. برای سنجش تغییر قدرت خرید از اسفند ۱۴۰۴ تا پاییز ۱۴۰۵، ضروری است قیمت اجراهای مشابه یا میانگین های هم روش از هر دو مقطع در دسترس باشد. بدون چنین داده ای، نمی توان با اطمینان گفت قدرت خرید کنسرت در کل بازار نسبت به سال قبل بالا رفته یا کاهش پیدا کرده است. در عین حال، دامنه قیمت های اعلام شده نشان میدهد که انتخاب نوع اجرا و جایگاه صندلی تاثیر زیادی بر هزینه حضور در کنسرت دارد. تفاوت میان یک بلیت ۴۰۰ هزار تومانی و یک بلیت ۳ میلیون تومانی، به تنهایی شش تا هفت برابر است؛ اختلافی که برای مخاطب با درآمد محدود می تواند تعیین کننده باشد.
قدرت خرید فرهنگی؛ فراتر از تقسیم دستمزد بر قیمت بلیت مقایسه حداقل دستمزد و قیمت بلیت، بخشی از وضعیت دسترسی به محصولات فرهنگی را نشان می دهد، اما تصویر کاملی از مصرف فرهنگی خانوار نیست. در سینما، داده های میانگین قیمت بلیت برای دو سال پی در پی امکان مقایسه روشن تری فراهم می آورد و محاسبات نشان میدهد که قدرت خرید اسمی بلیت سینمای مدرن در سال ۱۴۰۵ بالا رفته است. در تئاتر و کنسرت، تنوع قیمتها و نبود داده های همسان برای دو مقطع، مانع از نتیجه گیری قطعی در رابطه با تغییر قدرت خرید می شود.
در کنار قیمت بلیت، سهم هزینه های ضروری از درآمد نیز اهمیت دارد. خانوار ابتدا باید هزینه مسکن، خوراک، رفت وآمد و نیازهای روزمره را تأمین کند و سپس برای تفریح و فعالیت فرهنگی بودجه ای درنظر بگیرد. به همین دلیل، حتی اگر نسبت دستمزد به قیمت یک بلیت بهتر شده باشد، این تغییر لزوماً به معنای افزایش حضور واقعی در رویدادهای فرهنگی نیست.
برای سنجش دقیق تر سهم فرهنگ از زندگی کارگران، به داده های منظم درمورد قیمت بلیت ها، میانگین هزینه کرد فرهنگی خانوار، سهم این هزینه ها از درآمد و میزان حضور مخاطبان در رویدادهای فرهنگی نیاز است. همین طور مقایسه قدرت خرید در معنای گسترده تر باید تغییر سطح عمومی قیمتها و هزینه های ضروری زندگی را نیز درنظر بگیرد.
تا آن زمان که این اطلاعات به شکل منظم و قابل مقایسه منتشر نشوند، باید میان قدرت خرید محاسباتی و امکان واقعی مصرف فرهنگی تفاوت گذاشت. آن چه از داده های موجود می توان نتیجه گرفت، افزایش توان خرید اسمی بلیت سینمای مدرن در سال ۱۴۰۵ است؛ نتیجه ای که به تنهایی در رابطه با وضعیت دسترسی کارگران به همه فعالیتهای فرهنگی یا میزان مصرف واقعی آنها داوری نمی کند.
بطور خلاصه از سوی دیگر، قیمت بلیت سینما در سال ۱۴۰۵ شناور است و با توجه به درجه سالن و زمان رجوع متفاوت می باشد. برای خانواری که بخش عمده درآمدش صرف مخارج ضروری می شود، همین هزینه های جانبی در تصمیم به حضور یا صرف نظر کردن از یک اجرا نقش دارند. در گزارش جدول کنسرت های تهران در آبان ۱۴۰۵، دامنه قیمت بلیت ها حدود ۴۰۰ هزار تومان تا ۳ میلیون تومان اعلام شده است؛در همان گزارش آمده که با اضافه شدن ۱۰ درصد مالیات ارزش افزوده، مبلغ پرداختی می تواند بیشتر شود.
منبع: modirsa.ir
