به گزارش مدیرسا به نقل از خبر آنلاین به نقل از دبیرخانه رویداد ملی «آقاجون»، حجت الاسلام و المسلمین مهدی خداجویان، دبیر این رویداد، با اشاره به این که بخش مهمی از هویت آیینی و فرهنگ هیات در دل زیست خادمانه خانواده ها نهفته است، اظهار داشت: «بسیاری از خانواده های ستایشگران، گنجینه ای از خاطرات، صداها، تصاویر، دست نوشته ها و اسناد مجالس را در آلبوم ها و صندوقچه های قدیمی به یادگار نگه داشته اند. این میراث، قسمتی از تاریخ زندگی ستایشگران و خادمان دوده علیهم السلام است که اگر امروز گردآوری نشود، بیم آن می رود که بمرور زمان به دست فراموشی سپرده شود.»
ستایشگری؛ رشته عاطفی و معنوی نسل ها
دبیر رویداد ملی «آقاجون» با تکیه بر پیوند نسلی در خانواده های ستایشگر اضافه کرد: «ستایشگری در خیلی از خانواده ها، فراتر از یک فعالیت معمول، یک رشته عاطفی و معنوی چندنسلی است. فرزندان و نوه ها، چه در زمانی که پدربزرگ های ستایشگر در قید حیات اند و چه بعد از عروج آنان، با یادآوری این مسیر، با فرهنگ خدمت به ذوات مقدس معصومین علیهم السلام و آئین های عاشورایی آشنا شده اند. روایت این پیوند، چیزی است که تنها خانواده می تواند آنرا به درستی و با عمق عاطفی منتقل کند.» وی اشاره کرد: «در این رویداد، خانواده ها نه بعنوان حاضرینِ حاشیه ای، بلکه بعنوان صاحبان اصلی روایت شناخته می شوند. ایده مرکزی «آقاجون» این است که هر خانواده، یک راوی باشد؛ از گفت و گوی فرزندان و نوه ها با پدربزرگ های ستایشگر تا بازخوانی خاطراتی که نسل ها را به هم پیوند داده است.»
نقش محوری بانوان؛ حافظان زیست خادمانه
خداجویان با اشاره به جایگاه پررنگ بانوان در حفظ این میراث اظهار نمود: «در خیلی از خانواده های ستایشگران، مادران و مادربزرگ ها حافظان حقیقی خاطرات و آئین ها بوده اند. بانوانی که با مدیریت مجالس خانگی، نذری ها و حفظ اشعار و سبک های قدیمی، زیست خادمانه را در خانواده گسترش دادند. بدین منظور، بخشی ویژه با عنوان «مادران و مادربزرگ های روضه» در این رویداد پیشبینی شده است تا روایت آنان از میزبانی های عاشقانه و همراهی هایشان با ستایشگران، بعنوان خاطراتی ماندگار از یک عمر خدمت ثبت گردد.»
نحوه مشارکت؛ سادگی در ثبت تاریخ
دبیر رویداد ملی «آقاجون» در رابطه با شیوه مشارکت خانواده ها اظهار داشت: «خانواده ها می توانند آثار خودرا در قالب های متنوعی همچون پادکست و روایت صوتی، ویدئو و مستند موبایلی، تصاویر قدیمی، اسناد خانوادگی، دست نوشته ها و روایتهای مکتوب ارسال نمایند. تاکید ما بر سادگی است؛ ازاین رو نیاز به تجهیزات حرفه ای نیست و ضبط ساده با موبایل نیز برای ثبت این اسناد کفایت می کند.»خداجوبان در پایان، هدف غائی این رویداد را ایجاد یک آرشیو ملی و نظام مند از میراث خانوادگی ستایشگران ایران دانست و تصریح کرد: «با گردآوری این آثار، مجموعه ای کم نظیر از تاریخ شفاهی هیات ها و ستایشگری شکل خواهد گرفت که می تواند پشتوانه تولید مستندها، کتاب ها و پروژه های پژوهشی در آینده باشد. از تمام خانواده های ستایشگران در سرتاسر کشور دعوت می نماییم با مشارکت در این رویداد ملی، قسمتی از تاریخ و هویت آیینی کشور را از حافظه خانه ها به حافظه فرهنگی ایران منتقل کنند.»
شایان ذکر است آثار برگزیده بعد از داوری در آرشیو دبیرخانه دائمی رویداد نگهداری شده و منتخبی از آنها در قالب مجموعه های مستند، پادکست و کتاب منتشر خواهد شد.
«آقاجون»؛ رویداد ملی خانواده محور
۱. مقدمه
در طول دهه های گذشته، ستایشگران و مداحان دوده علیهم السلام سرمایه ای باارزش از فرهنگ آیینی و میراث معنوی این سرزمین را در دل خانواده های خود حفظ نموده اند. این میراث گرانقیمت در قالب خاطرات، نوارهای کاست، عکس ها، دست نوشته ها، دفترهای شعر، اعلامیه های مجالس و روایتهای شفاهی نسل ها باقیمانده است.
بخش قابل توجهی از این گنجینه فرهنگی هنوز در خانه ها نگهداری می شود؛ در آلبوم های خانوادگی، صندوقچه های قدیمی و حافظه نسل هایی که سال ها با مجالس دوده (ع) زیسته اند. خیلی از این آثار باارزش تا حالا ثبت و مستندسازی نشده و در معرض فراموشی یا نابودی قرار دارد.
رویداد ملی «آقاجون» تلاشی است برای زنده کردن این میراث. این رویداد خانواده محور، فرزندان، نوه ها و اعضای خانواده ستایشگران را دعوت می کند تا روایت ها، خاطرات و اسناد خانوادگی خودرا گردآوری و ثبت کنند و برای حفظ در گنجینه فرهنگی کشور به بنیاد دعبل خزاعی بسپارند.
این جشنواره با تاکید بر مشارکت خانواده ها، به دنبال آنست که تاریخ شفاهی ستایشگری در ایران را از درون خانه ها گردآوری، مستندسازی و برای نسل های آینده ماندگار کند.
۲. اهداف رویداد
• جمع آوری و صیانت از اسناد و آثار باستانی مربوط به ستایشگران دوده (ع)
• ثبت تاریخ شفاهی مداحی و هیات های مذهبی از زبان خانواده ها
• مشارکت دادن نسل جدید خانواده های ستایشگران در حفظ میراث فرهنگی هیأت
• ایجاد آرشیو ملی از صداها، تصاویر، خاطرات و اسناد مداحی
• تبدیل خاطرات پراکنده خانوادگی به سرمایه ای فرهنگی و ماندگار
۳. ایده محوری رویداد
«هر خانواده یک راوی»
در این طرح، خانواده های ستایشگران با تأکید بر یکی از بزرگان خانواده ـ پدر، پدربزرگ، مادر، مادربزرگ یا یکی از چهره های شاخص ستایشگری خانواده ـ گرد هم می آیند و روایت زندگی، خاطرات و آثار او را ثبت می کنند.
این روایت می تواند توسط فرزندان، نوه ها یا دیگر اعضای خانواده صورت گیرد و در قالب های متعدد به دبیرخانه جشنواره ارسال گردد.
۴. قالب آثار قابل ارسال
خانواده ها می توانند آثار خودرا در قالب های زیر عرضه کنند:
۴–۱. پادکست و فایل صوتی
• گفتگو با پدر یا پدربزرگ مداح
• روایت خاطرات مجالس قدیمی
• پخش و توضیح نوارهای کاست قدیمی
۴–۲. ویدئو
• گفت و گوی خانوادگی در رابطه با زندگی و مسیر ستایشگری
• نمایش آلبوم عکس ها و روایت پشت هر تصویر
• مستند کوتاه خانوادگی (حتی با تلفن همراه)
۴–۳. عکس و اسناد
• تصاویر قدیمی از مجالس و هیات ها
• اعلامیه ها، پوسترها و دست نوشته ها
• نوارهای کاست، دفترهای شعر و یادداشت ها
۴–۴. روایت مکتوب
• خاطرات کوتاه از یک مجلس خاص
• روایت یک اتفاق تاثیر گذار در راه مداحی
۵. خصوصیت متمایز جشنواره
برخلاف خیلی از جشنواره های رایج، در رویداد «آقاجون» خانواده ها شرکت کنندگان اصلی هستند، نه افراد.
هر اثر باید با مشارکت اعضای خانواده تولید شود؛ چونکه هدف این رویداد ثبت حافظه خانوادگی هیأت و روایت چندنسلی فرهنگ ستایشگری است.
۶. شیوه تولید آثار
برای شرکت در جشنواره نیاز به تجهیزات حرفه ای نیست. خانواده ها می توانند با ساده ترین ابزارها خاطرات خودرا ثبت کنند:
• تلفن همراه
• ضبط صدای ساده
• اسکن یا عکاسی از عکس ها و اسناد
• فیلم برداری ساده در خانه
۷. فرایند ارسال آثار
مراحل شرکت در جشنواره بسیار ساده است:
گفتگو با بزرگ خانواده و ثبت خاطرات جمع آوری عکس ها، نوارها و اسناد قدیمی ضبط فایل صوتی یا تصویری ارسال آثار به دبیرخانه بنیاد دعبل خزاعی
۸. خروجی های پیشبینی شده
• ایجاد آرشیو ملی ستایشگران ایران
• تولید مجموعه پادکست های تاریخ شفاهی مداحی
• تولید مستندهای کوتاه از خانواده های ستایشگران
• انتشار کتاب روایتهای برگزیده خانواده های هیأتی
۹. جامعه مخاطب
• خانواده مداحان و ذاکران دوده (ع)
• فرزندان و نوه های ستایشگران
• هیات های مذهبی
• محققان فرهنگ آیینی و تاریخ شفاهی
۱۰. شعارهای پیشنهادی جشنواره
• آقاجون؛ روایت یک عمر نوکری
• خاطراتی که باید بمانند
• از صندوقچه های خانه تا حافظه تاریخ
۱۱. فراخوان جشنواره
هر خانه ای که صدای مداحی در آن پیچیده است، گنجینه ای از خاطره و تاریخ در دل خود دارد.
سال هاست که ستایشگران دوده (ع) با صدای خود مجالس را گرم کرده اند، اما بخش بزرگی از روایت زندگی آنان در خانه ها باقیمانده است؛ در آلبوم های قدیمی، در نوارهای کاست، در دفترهای شعر و در خاطراتی که تنها خانواده ها از آن خبر دارند.
بنیاد دعبل خزاعی از خانواده های ستایشگران سرتاسر کشور دعوت می کند در جشنواره «آقاجون» شرکت نمایند.
در این رویداد خانواده محور، فرزندان، نوه ها و اعضای خانواده مداحان می توانند با ثبت گفت وگوها، خاطرات و اسناد قدیمی، روایت زندگی و مسیر ستایشگری بزرگان خودرا برای آیندگان ثبت کنند.
۱۲. ساختار بخش های جشنواره
۱۲–۱. تاریخ شفاهی
گفت وگو با مداحان پیشکسوت یا اعضای خانواده
قالب ها:
• پادکست
• مصاحبه صوتی
• مصاحبه تصویری
۱۲–۲. آرشیو خانوادگی
گردآوری اسناد و آثار قدیمی
نمونه آثار:
• عکس مجالس
• اعلامیه های هیأت
• نوارهای کاست
• دفترهای شعر
• پوسترها
۱۲–۳. روایت خانواده
روایت خانوادگی در رابطه با یک ستایشگر
قالب ها:
• فیلم کوتاه
• متن خاطره
• روایت ترکیبی عکس و صدا
۱۲–۴. مستند کوتاه موبایلی
مستندهای کوتاه خانوادگی
مدت: ۳ تا ۱۰ دقیقه
۱۲–۵. نسل نو
روایت نوه ها و نتیجه ها از «آقاجون»
۱۳. شیوه داوری
هیئت داوران می تواند شامل:
• محققان فرهنگ آیینی
• مداحان پیشکسوت
• مستندسازان
• محققان تاریخ شفاهی
معیارهای داوری:
• اصالت روایت
• ارزش تاریخی اثر
• کیفیت روایتگری
• جذابیت روایت خانوادگی
• حفظ اسناد و منابع
۱۴. جوایز جشنواره
• نشان آقاجون برای بهترین روایت خانوادگی
• جایزه بهترین مستند موبایلی
• جایزه بهترین پادکست تاریخ شفاهی
• جایزه بهترین آرشیو خانوادگی
• تقدیر ویژه از خانواده شاخص ستایشگری و اقامت در کربلا
همچنین آثار برگزیده در آرشیو ملی بنیاد دعبل خزاعی ثبت خواهند شد.
۱۵. نقش مادران، مادربزرگ ها و بانوان در میراث خانوادگی هیأت
در تاریخ فرهنگ عاشورایی ایران، نقش بانوان ـ خصوصاً مادران و مادربزرگ ها ـ بسیار اثرگذار اما کمتر ثبت شده است. در خیلی از خانواده های ستایشگر، بخش مهمی از سنت های عاشورایی در خانه ها و به همت زنان شکل گرفته است:
• برگزاری روضه های زنانه
• آئین های نذری و سفره های مذهبی
• انتقال اشعار و نغمه های قدیمی
• تربیت نسل هیأتی در خانواده
مادربزرگ ها اغلب حافظان اصلی خاطرات مجالس قدیمی و روایتهای پیرغلامان هستند. ثبت این حافظه زنانه بخشی ضروری از هویت جشنواره «آقاجون» است.
۱۶. محورهای نقش بانوان در رویداد
مادران روضه: بانوانی که سال ها روضه های خانگی را برپا کرده اند و فرهنگ عاشورا را در خانه ها زنده نگه داشته اند.
مادربزرگ های راوی: گفت وگو با مادربزرگ ها در رابطه با خاطرات مجالس قدیمی، سبک زندگی هیأتی و آئین های سنتی.
بانوان روضه خوان: معرفی بانوانی که در مجالس زنانه به ستایشگری دوده (ع) پرداخته اند.
هیأت های زنانه: ثبت تاریخچه و آئین های هیات های زنانه در شهر های مختلف کشور.
۱۷. آئین های نذری و سفره های مذهبی
بخش مهمی از آئین های مذهبی ایران به همت بانوان شکل گرفته است:
• نذری پزان
• سفره های مذهبی
• غذاهای سنتی و محلی محرم
• آئین هایسنتی اقوام ایرانی در شهر های مختلف
ثبت این آئین ها به معرفی تنوع فرهنگی ایران کمک می نماید.
۱۸. بخش ویژه جشنواره
«مادران و مادربزرگ های روضه»
این بخش به ثبت روایتهای بانوان در فرهنگ هیات اختصاص دارد.
محورها:
• روایت روضه های خانگی
• گفت و گوی نوه ها با مادربزرگ ها
• معرفی بانوان روضه خوان
• آئین های نذری و سفره های مذهبی
• خاطرات مجالس قدیمی
۱۹. نتیجه و چشم انداز رویداد
با مشارکت خانواده ها، جشنواره «آقاجون» به پروژه ای ملی برای ثبت تاریخ خانوادگی هیات در ایران تبدیل خواهد شد.
در این پروژه:
• پدران و پدربزرگ های مداح
• مادران و مادربزرگ های برگزارکننده روضه
• فرزندان و نوه ها
همگی در کنار یکدیگر میراث چندنسلی نوکری دوده (ع) را روایت و برای آینده ماندگار خواهند کرد.
بطور خلاصه، تاریخ شفاهی گفت و گو با مداحان پیشکسوت یا اعضاء خانواده قالب ها: • پادکست • مصاحبه صوتی • مصاحبه تصویری ۱۲–۲. جوایز جشنواره • نشان آقاجون برای بهترین روایت خانوادگی • جایزه بهترین مستند موبایلی • جایزه بهترین پادکست تاریخ شفاهی • جایزه بهترین بایگانی خانوادگی • تقدیر ویژه از خانواده شاخص ستایشگری و اقامت در کربلا همین طور آثار برگزیده در بایگانی ملی بنیاد دعبل خزاعی ثبت خواهند شد. مراسم های نذری و سفره های مذهبی بخش مهمی از مراسم های مذهبی ایران به همت بانوان شکل گرفته است: • نذری پزان • سفره های مذهبی • غذاهای سنتی و محلی محرم • مراسم هایسنتی اقوام ایرانی در شهر های مختلف ثبت این مراسم ها به معرفی تنوع فرهنگی ایران کمک می نماید.