خانه های قوطی کبریتی، با وجود وسعت زمین

مدیرسا: تراکم جمعیت و محدود کردن ساخت و سازها در مرز شهرها سبب شده که با گرانی مسکن مواجه شویم؛ برای کاهش قیمت مسکن باید مرز شهرها برداشته و به مردم زمین داده شود تا مردمی سازی صورت بگیرد.

به گزارش مدیرسا به نقل از مهر، همه عادت کرده ایم داخل خانه های بلند مرتبه و برج زندگی نماییم. در اوج تراکم جمعیت؛ در صورتیکه خدا را شکر می نماییم توانسته ایم همین چند متر را با قیمتی گزاف بخریم. در صورتیکه با دیدن فیلم های قدیمی می توان متوجه شد این است که ما در طول تاریخ در خانه های بزرگ و حیاط دار زندگی می کردیم، چیزی که امروزه به ندرت مشاهده می نماییم. بلندمرتبه نشینی و خانه های قوطی کبریتی سبک زندگی را تغییر داده و سبب شده تا زندگی برای مردم سخت شود. عمودی سازی با فرهنگ ما سازگار نیست. مشکلاتی از قبیل ترافیک، هوای ناسالم برای همه‌ی افراد، نداشتن فضای سبز که این سبک زندگی برای افراد به وجود آورده، دلیلی شده تا مردم مجبور به زندگی در خانه های قوطی کبریتی باشند و احساس رفاه نکنند.
در این با ره با حجت الاسلام سیدمصطفی رضوی، دبیر ستاد راهبری معماری و شهرسازی حوزه علمیه گفت و گو می کنیم: «خانه باید خانه ای بزرگ و حیاط دار باشد. در روایات ما مخصوصاً باب وسعت المسکن اصول کافی روایات گوناگون از پیامبر (ص)، حضرت علی (ع) و امام کاظم (ع) است که خانه مطلوب، خانه ایست که دارای حیاط وسیع باشد؛ یعنی ساخت افقی.»
وضع قوانین برای معضل مسکن
تراکم جمعیت در شهرها فقط موجب آلودگی هوا یا ترافیک نمی گردد، بلکه مشکلات بزرگ تری مانند گرانی مسکن را هم بدنبال دارد. قیمت مسکن به حدی افزوده شده است که شما کسی را نمی بینید دغدغه خانه نداشته باشد. اگر مشکلاتی که این نوع ساخت وساز برای روحیات خانواده ها به وجود آورده است را در نظر بگیریم، دغدغه های مردم سر به فلک می کشد.
رضوی مشکل اصلی گرانی مسکن را حبس زمین می داند و توضیح می دهد: «اگر عرضه زمین به اندازه کافی باشد قیمت زمین شکسته می شود. الان حبس زمین به قوانین ما کمک می نماید مثل شهرداری، تراکم فروشی. قوانین متضاد است، شهرداری ها سودشان در تراکم فروشی است و این که زمین کم باشد و تراکم بفروشند. اگر زمین زیاد شد شهرداری پولی ندارد به جهت اینکه بتواند مشکلات خودش را حل کند؛ یعنی سیستم های کشورمان به نحوی است که مانع جدی برای تحویل زمین است.»
یکی از مشکلاتی که مطرح می کنند بحث روبنایی (نهادهای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی) است. رضوی معتقد می باشد روبنایی یک وظیفه حاکمیتی است و دولت برای آپارتمان هم باید مدرسه، بیمارستان و خدمات آماده کند و فرقی ندارد و مشترک است. وی از مشکلات دیگر و راهکار ها می گوید: «یک مشکل بحث زیرساخت و هزینه اش است که دولت می تواند تدبیر کند. من یادم است در نهاد ریاست جمهوری پیشنهاد دادم، قانون مالیات بر عوائد مسکن که از سال ۸۳ تا الان در مجلس مانده و متأسفانه تصویب هم نشده است؛ بطورمثال هر خانواده ای ۳ یا ۴ بچه دارد، شما به تعداد افراد خانه ات حق داری مسکن برای خودت داشته باشی و مالیاتی قرار داده نشود؛ اما اگر از ۴ تا بیشتر شد یک مالیات مؤثر بطورمثال ۶۰% فرض بفرمائید، کسی که ۵ تا خانه دارد خانه پنجمش باید ۶۰% مالیات دهد.»
شاخص دسترسی به مسکن، ۱۰۹ سال!
اگر بگوییم مسکن برای مردم به رؤیا تبدیل گشته است، بیراه نیست. دبیر ستاد راهبری معماری و شهرسازی حوزه علمیه آمار ناراحت کننده ای را بیان می کند: «بخاطر سوداگری در زمین و مسکن می باشد که مردم گرفتار اجاره خانه می شوند. الان شاخص دسترسی به مسکن ۱۰۷ یا ۱۰۹ سال شده است؛ چه کسی می تواند ۱۰۹ سال زنده باشد، تازه اگر زنده ماند نمی تواند مسکن تهیه کند؛ یعنی با آن همه گرانی ها و مشکلات بعدی که زمینه می شود، حدودا یک امر محال است. اگر زمین آزاد شد و مردم خودشان توانستند با مشارکت بسازند، این کار را آسان می کند. به جهت اینکه هزینه ساخت خانه پایین بیاید، بنظرم موانع را باید برطرف کرد.»

رضوی ادامه می دهد: «نسل دارد از بین می رود، این خیلی مهم تر از این است بگویند مشکل ما زیرساخت است، خب زیرساخت را حل کنید. آیت الله اراکی می گوید این خیانت است، مسئولینی که با خیال آسوده مردم را با پول بیت المال در آپارتمان فرستادند. باید بفهمند که خیانت است و مشکلات را حل کنند. ما وقتی موشک هایپرسونیک می سازیم یعنی این مشکل را نمی توانیم حل کنیم؟ بطور قطع می توانیم، پس اینها فکر نمی کنند مشکل است، می گویند هزینه اش را نداریم و سریع صورت مسئله را پاک می کنند.»
بانک ها قیمت خانه را گران کردند
برای کاهش قیمت مسکن باید مرز شهرها برداشته و به مردم زمین داده شود تا مردمی سازی صورت بگیرد. در اطراف شهرها زمینهای خالی بسیاری است که به آسانی می توان ساخت وساز انجام داد. زمین هایی که مردم می توانند مثل گذشته خانه های حیاط دار را انجام دهند. بغیر از زمینهای اطراف شهر، می توان زمینهای داخل شهر را هم نام برد.
درحال حاضر مسکن متقاضی سرمایه ای دارد؛ یعنی کسانی که نیاز به مسکن ندارند اما برای حفظ سرمایه می خرند. بانکها مصداق بارز این نوع سرمایه گذاری هستند که به بنگاه داری روی آوردند. اگر قیمت مسکن کاهش پیدا کند، این تقاضا از بین می رود. باید اقدامی صورت بگیرد که زمینهای خالی که دستگاهها دارند برای ساخت وساز استفاده گردد.
بند «ب» ماده ۱۰، قانون بانک داری به حدود عملیات بانکها می پردازد: «خرید اموال غیرمنقول زائد بر احتیاجات بانک مگر آنکه برای وصول طلب از مشتریان به تملک بانک درآمده باشد که در این صورت باید در ظرف دو سال به فروش برساند مبلغی که بابت اموال غیرمنقول مورد احتیاج بانک پرداخت می شود در هرحال نباید از ثلث سرمایه و اندوخته های قانونی تجاوز کند.» بر طبق این ماده بانکها حق بنگاه داری ندارند. در وضعیت خاصی بانکها می توانند اموال غیرمنقول داشته باشند که باید طی دوسال به فروش آن اقدام کنند؛ اما حالا می بینیم که بانکها کار غیرقانونی انجام می دهند و کسی جلودار آنان نیست.
دبیر ستاد راهبری معماری و شهرسازی حوزه علمیه درباره‌ی زمینهای خالی که در سطح شهر وجود دارند که متعلق به سازمان های مختلف مخصوصاً بانکها است، می گوید: «بانک ها فریز و قیمت خانه را گران کردند. اگر مجلس ما یک مجلس قوی باشد، قانونی وضع می کند که کسی حق نگهداری زمین ندارد. یک زمان بذارند، بطورمثال منی که صاحب زمین هستم اگر ظرف ۱ الی ۲ سال نساختم باید مالیات بدهم، می شود قوانینی گذاشت که مانع از احتکار شود.»
درنهایت توسعه افقی شهرها، روند ساخت وساز را سریع تر می کند. همین طور به دلیل تک مالکی بودن مشکلات ساخت را بسیار می کاهد. در حال حاضر ما با گرانی ساعتی مواجه هستیم پس هرچه سرعت ساخت وساز بالا رود، هزینه های ساخت کم تر درگیر تورم خواهد بود.